Göz Seyyaren Dekoratif Kemençeler Nasıl Yerleştirilir
Dedemin sandığından çıkan bir kemençeyi ilk kez elime aldığımda ne yapacağımı bilmiyordum. Teli kopmuş, burguları oynamış, gövdesi tozdan matlaşmıştı; çalınacak hali yoktu ama bir dolabın içinde çürümesine de gönlüm el vermedi. Salonun boş duvarına asmaya karar verdim ve o günden sonra evime gelen herkesin ilk sorduğu şey o oldu. Kemençe dekorasyon duvar sanatı benim için bir trend değil, sahiplenilmiş bir hikâyeyi görünür kılma yöntemine dönüştü. Aşağıda kendi denemelerimden, yaptığım hatalardan ve sonunda oturttuğum yöntemden bahsedeceğim.
Duvara Asacağınız Enstrümanı Seçmek
İlk kararınız şu olmalı: çalınabilir bir enstrümanı mı asıyorsunuz, yoksa artık müzik üretmeyen bir gövdeyi mi? Bu ayrım her şeyi değiştiriyor. Çalınan bir kemençeyi duvarda tutmak, onu kuru havaya ve sıcaklık oynamalarına teslim etmek demek. Ben çalınan enstrümanımı kılıfında tutuyorum; duvarda ise onarımı ekonomik olmayan, kırık burgulu ikinci bir kemençe var.
Seçim yaparken baktığım noktalar:
- Gövde bütünlüğü: Ses tablasında çatlak varsa asmadan önce tutkalla sabitlenmeli, yoksa askı noktasında yarık büyüyor.
- Ağırlık: Kemençe zaten hafif bir enstrüman, bu onu duvar için ideal kılıyor. Uzun saplı bağlama ya da ud gibi ağır parçalar farklı bir askı sistemi ister.
- Renk ve cila: Koyu cevizi olanlar açık duvarda, açık ıhlamur tonundakiler koyu duvarda öne çıkıyor.
- Tel durumu: Telleri gevşetin ama tamamen sökmeyin. Gergin teller yıllar içinde sap açısını bozuyor; tellerin hiç olmaması ise görüntüyü eksik bırakıyor.
Temizlik ve Hazırlık: Acele Etmeyin
Benim en büyük hatam ilk seferde nemli bez kullanmak oldu. Cilası zaten yorgun olan gövdede leke bıraktı. İkinci denemede yöntemim şuydu: yumuşak, tüy bırakmayan kuru bezle toz alma, ardından kıl fırçayla oyuk ve kenar bölgelerin temizliği. Yapışkan kir varsa bezi çok az zeytinyağıyla nemlendirip hemen kuru tarafla siliyorum. Alkol, tiner, deterjan kesinlikle yok; ahşap cilasını saniyeler içinde bozuyorlar.
Ses deliklerinin içine biriken tozu bir puarla üfleyerek çıkarmak işe yarıyor. İşi bitirdikten sonra parçayı bir gün oda havasında bekletip nemini dengeliyorum, ancak sonra askıya alıyorum.
Doğru Askı Sistemi ve Yükseklik
Enstrümanı asla telinden, burgusundan ya da kuyruk takozundan askıya almayın. Ben başlangıçta sapını çiviye geçirmiştim; iki ay sonra sapın arkasında iz oluştu. Şimdi kullandığım çözüm, keman ve mandolin için satılan keçe kaplı U askılar. Bunlar sapı iki koldan kavrıyor, temas yüzeyi geniş olduğu için baskı tek noktada birikmiyor.
Alternatif olarak kendi yaptığım yöntem de var: gövdenin alt kavisine oturan küçük bir ahşap yatak kesip üzerine keçe yapıştırıyorum, gövde bu yatağa yaslanıyor, sap yukarıda ikinci bir keçeli kancayla dengeleniyor. Böylece ağırlık iki noktaya bölünüyor.
- Duvarı kontrol edin: alçıpan ise dübel şart, tuğlada normal plastik dübel yeterli.
- Enstrümanı yere yatırıp temas noktalarını işaretleyin, ölçüyü duvara kâğıt şablonla taşıyın.
- Göz hizasını referans alın. Kemençenin gövde merkezi yerden 150-160 cm arası, oturma grubunun üstündeyse kanepe sırtından 25-30 cm yukarıda iyi duruyor.
- Bir gün boyunca askıda boş halde bırakıp sağlamlığı test edin, sonra enstrümanı yerleştirin.
- Yılda bir kez askı vidalarını sıkın; ahşap ve dübel zamanla oynuyor.
Kaçınmanız gereken duvarlar
- Radyatörün tam üstü: sıcak hava akımı ahşabı çatlatıyor.
- Doğrudan güneş gören yüzeyler: cila solar, renk lekeli görünür.
- Banyo ve mutfak komşuluğundaki nemli dış duvarlar.
- Kapı arkası: her açılışta darbe riski var.
Kompozisyon: Tek mi, Grup mu?
Tek bir kemençe minimal bir duvarda güçlü bir odak noktası oluyor. Ama benim en sevdiğim düzen, kemençeyi merkeze alıp çevresine küçük parçalar yerleştirmek. Bir tarafına eski bir nota sayfasının çerçevelenmiş hali, diğer tarafına kuru dal ya da küçük bir raf koyduğumda duvar hikâye anlatmaya başladı. Dekoratif raf kurma ve stilizasyon konusunda öğrendiğim üçgen düzen kuralı burada da işledi: göz üç nokta arasında dolaşınca kompozisyon dengeye oturuyor.
İki üç enstrümanı yan yana asacaksanız aralarında en az 20 cm boşluk bırakın, aksi halde vitrin havası oluşuyor. Sapları aynı yöne bakan bir dizilim düzenli, farklı açılarda duran bir dizilim ise hareketli görünüyor; ben ikinciyi tercih ediyorum.